Chương trình nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 257/2025/QH15 của Quốc hội, bảo đảm triển khai đồng bộ, thống nhất và hiệu quả các mục tiêu xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo đa chiều và phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên phạm vi cả nước.

Mục tiêu tổng quát của Chương trình

Xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu đẹp, bản sắc, bền vững, gắn với đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu. Phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội. Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp để nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống và thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền, nhóm dân cư, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi so với các vùng khác. 

Chương trình cũng tập trung vào các mục tiêu: giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc thiểu số; nâng cao niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội, nhất là các vùng chiến lược, biên giới và hải đảo.

Mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030:

 - Phấn đấu tăng thu nhập bình quân của người dân nông thôn gấp 2,5 - 3 lần so với năm 2020, tăng thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 bình quân chung của cả nước; 

- Phấn đấu tỷ lệ nghèo đa chiều của cả nước duy trì mức giảm 1% - 1,5%/năm, giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%; 

- Phấn đấu vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn; 

- Phấn đấu cả nước có khoảng 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có khoảng 10% số xã được công nhận đạt nông thôn mới hiện đại; phấn đấu có 05 tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

Phạm vi thực hiện: Chương trình được thực hiện trên phạm vi cả nước; ưu tiên các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, an toàn khu, biên giới và hải đảo.

Đối tượng thụ hưởng: các xã, thôn, người dân, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp và các tổ chức khác có liên quan trên địa bàn cả nước, trong đó ưu tiên hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo (trong vòng 36 tháng, kể từ thời điểm hộ được cấp có thẩm quyền công nhận thoát nghèo), vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, an toàn khu, biên giới và hải đảo.

Thời gian thực hiện:  Chương trình được thực hiện từ năm 2026 đến hết năm 2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến hết năm 2030.

Nội dung Chương trình: Chương trình gồm 2 hợp phần lớn. Trong mỗi hợp phần có nhiều nội dung thành phần với mục tiêu, cơ quan chủ trì, hướng dẫn, thực hiện cụ thể.

Hợp phần thứ nhất: Xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững

Đây là những hoạt động trong chương trình mục tiêu quốc gia liên quan đến xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững, được triển khai trên phạm vi toàn quốc. Các nội dung chung thực hiện trên địa bàn cả nước (gồm 10 nội dung thành phần và 52 nội dung cụ thể, thực hiện trên phạm vi toàn quốc; chỉ thực hiện tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đối với những nội dung Hợp phần thứ hai không quy định, nhằm đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu của Chương trình).

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong Hợp phần 1 được giao nhiều nhiệm vụ. Theo đó, Trung ương Hội LHPN Việt Nam được giao chủ trì, hướng dẫn và tổ chức thực hiện trực tiếp một số nội dung trọng tâm, cụ thể:

(1) Chủ trì các đề án phát triển kinh tế cho phụ nữ

- Triển khai Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035". Theo đó, nhiệm của này tập trung vào hoạt động hỗ trợ phụ nữ nông thôn khởi sự kinh doanh, phát triển sinh kế, tham gia kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

- Triển khai Đề án "Hỗ trợ hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030", trong đó ưu tiên HTX nông nghiệp, HTX dịch vụ gắn với chuỗi giá trị, OCOP, du lịch nông thôn.

(2) Chủ trì giải quyết các vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ và trẻ em

- Phòng, chống bạo lực gia đình.

- Bảo vệ phụ nữ, trẻ em trước các rủi ro xã hội.

- Góp phần bảo đảm an sinh xã hội trong giảm nghèo đa chiều.

(3) Chủ trì thực hiện Cuộc vận động xây dựng gia đình

- Thực hiện hiệu quả Cuộc vận động "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an" gắn với tiêu chí nông thôn mới.

- Góp phần vun đắp, gìn giữ và phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam trong giai đoạn mới.

(4) Tham gia lồng ghép giới và giám sát chính sách

- Phối hợp các bộ, ngành thực hiện lồng ghép giới trong xây dựng và triển khai chính sách giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới.

- Tham gia giám sát, phản biện xã hội đối với các nội dung liên quan đến phụ nữ, gia đình, trẻ em.

Hợp phần thứ 2: Phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Các nội dung đặc thù phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN (Gồm 05 nội dung thành phần và 23 nội dung cụ thể, thực hiện trên phạm vi vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chỉ thực hiện ngoài vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đối với những nội dung mang tính đặc thù của ngành công tác dân tộc và không quy định trong Hợp phần thứ nhất).

Các nội dung trong hợp phần này với mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Vai trò chủ trì của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong Hợp phần 2, được xác định là tổ chức chính trị – xã hội giữ vai trò then chốt, với các nhiệm vụ rõ ràng:

(1) Chủ trì nội dung bình đẳng giới vùng DTTS & miền núi

- Chủ trì, hướng dẫn thực hiện nội dung bình đẳng giới trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

- Tập trung giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em gái DTTS.

(2) Gắn bình đẳng giới với mục tiêu giảm nghèo bền vững

- Lồng ghép bình đẳng giới vào các chương trình:

- Giảm nghèo đa chiều.

- An sinh xã hội.

- Phát triển sinh kế bền vững cho phụ nữ DTTS.

- Góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện vị thế phụ nữ trong gia đình và cộng đồng.

(3) Truyền thông thay đổi định kiến giới

- Tăng cường truyền thông thay đổi nhận thức, xóa bỏ tập quán lạc hậu, định kiến giới.

- Nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò, vị thế của phụ nữ DTTS trong phát triển kinh tế – xã hội.

Nhấn mạnh vai trò của Mặt trận Tổ quốc, Hội LHPN Việt Nam trong thực hiện Chương trình

Trong quá trình tổ chức thực hiện Chương trình, Quyết định 417/QĐ-BNNMT nhấn mạnh vai trò phối hợp của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội trong tuyên truyền, vận động, giám sát và phản biện xã hội trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Trong đó, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trì, hướng dẫn, thực hiện nội dung: Tuyên truyền, vận động phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Triển khai hiệu quả Cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng Nông thôn mới, đô thị văn minh"; xây dựng, nhân rộng mô hình "Khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc", tổ chức lấy ý kiến sự hài lòng của người dân về xây dựng nông thôn mới. Thực hiện công tác an sinh xã hội gắn với xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; thực hiện chuyển đổi số trong triển khai thực hiện Chương trình. Nâng cao chất lượng công tác giám sát, phản biện xã hội trong xây dựng, triển khai thực hiện Chương trình.

Thông qua việc cụ thể hóa các nội dung của Quyết định 417/QĐ-BNNMT vào phong trào phụ nữ, Hội LHPN Việt Nam không chỉ góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương của Đảng, Nhà nước, mà còn giúp phụ nữ trở thành chủ thể tích cực trong phát triển kinh tế nông thôn, bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.