Ðồng hành cùng con trong thời đại số

Công nghệ số ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống, kéo theo những thay đổi trong cách nuôi dạy con trẻ. Nếu trước đây, cha mẹ chủ yếu quan tâm đến việc chăm lo cho con trong đời sống thực thì nay, còn phải đồng hành cùng con trong không gian số.

Đồng hành cùng con trong thời đại số không chỉ là kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị điện tử, internet, mà quan trọng hơn là cha mẹ hiểu được thế giới số mà con đang sống. Từ đó chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng để hướng dẫn con sử dụng công nghệ an toàn, lành mạnh, hiệu quả và biết chọn lọc trước những thông tin đa chiều trên mạng.

Thay đổi để bước vào thế giới số của con

Chị Tôn Nữ Thùy Anh (ở ấp Bảo Hòa, xã Xuân Định) hiện có 3 người con. Con gái lớn đang là sinh viên đại học, con gái thứ hai là học sinh lớp 10 và con trai út đang học lớp 4. Nuôi dạy 3 người con ở những độ tuổi khác nhau trong thời đại số đòi hỏi cha mẹ không ngừng thay đổi, chủ động tìm hiểu để có cách đồng hành phù hợp với từng con.

Chị Thùy Anh chia sẻ: Thay vì áp đặt hay cấm đoán, chị chọn trở thành người bạn của con, duy trì những cuộc trò chuyện hằng ngày về việc học, bạn bè, sức khỏe, các mối quan hệ và cả công việc, cuộc sống của mình. Sự gần gũi giúp các con cảm thấy thoải mái chia sẻ; đồng thời tạo cơ hội để chị hiểu hơn về suy nghĩ, sở thích và nhu cầu của từng con.

Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố vừa ra mắt thí điểm mô hình Gia đình số an toàn - Kết nối yêu thương tại xã Sông Ray và phường Tam Hiệp nhằm tạo môi trường để các thành viên trong gia đình, các gia đình kết nối, chia sẻ, hỗ trợ nhau trong đời sống và trên không gian mạng.

Trong việc sử dụng công nghệ, chị không cấm các con dùng điện thoại hay máy tính mà chủ động tìm hiểu cách các con sử dụng thiết bị, nhắc nhở cân đối thời gian giữa học tập, giải trí và việc nhà. Các thiết bị được các con chị sử dụng chủ yếu để học tập, tìm kiếm tài liệu và trao đổi trong nhóm học tập. Ngoài ra, các con còn sử dụng thiết bị điện tử để giải trí, giao lưu, kết nối bạn bè.

Những lúc con sử dụng thiết bị điện tử, chị Thùy Anh thường quan sát, định hướng các con lựa chọn nội dung giải trí phù hợp và nhắc nhở về thời gian sử dụng để bảo đảm cân bằng giữa học tập và giải trí, hạn chế việc dùng thiết bị quá nhiều, ảnh hưởng đến sức khỏe, thị lực.

Bên cạnh những phụ huynh chủ động thay đổi để đồng hành cùng con trong không gian số như gia đình chị Thùy Anh, vẫn còn một bộ phận gia đình lúng túng trong việc định hướng, quản lý và hỗ trợ con sử dụng internet an toàn, lành mạnh.

Chia sẻ tại các buổi tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng chăm sóc và giáo dục con trong thời đại số dành cho cán bộ, hội viên, phụ nữ tại xã Xuân Định và xã Sông Ray mới đây, Thạc sĩ tâm lý Võ Minh Thành, giảng viên Trường đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, đã đề cập đến những vấn đề đặt ra trong việc nuôi dạy con hiện nay.

Theo Thạc sĩ Võ Minh Thành, trong nhịp sống hiện đại, cha mẹ bận rộn với công việc, con cái cũng dành phần lớn thời gian cho học tập và các hoạt động riêng. Khi trở về nhà, thay vì có những khoảng thời gian trò chuyện, chia sẻ, mỗi thành viên lại dễ bị cuốn vào điện thoại, máy tính và thế giới riêng của mình. Vì thế, không ít gia đình dù sống chung dưới một mái nhà nhưng sự kết nối giữa cha mẹ và con cái chưa thực sự sâu sắc.

Muốn thu hẹp khoảng cách giữa cha mẹ và con cái, mỗi gia đình, nhất là các bậc phụ huynh, cần chủ động thay đổi cách tiếp cận và phương pháp nuôi dạy con cho phù hợp với bối cảnh hiện nay.

Chủ động dẫn dắt và định hướng

Thạc sĩ tâm lý Võ Minh Thành cho biết: Trong thời đại khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là sự phổ biến của internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI), việc giáo dục trẻ đang đứng trước những yêu cầu mới. Bên cạnh gia đình, nhà trường và xã hội, môi trường số đã và đang tác động trực tiếp đến suy nghĩ, hành vi và quá trình hình thành nhân cách của trẻ.

Không gian mạng mang đến nhiều cơ hội học tập, giải trí, kết nối và sáng tạo, nhưng cũng tiềm ẩn những nội dung thiếu chuẩn mực, thông tin sai lệch và nguy cơ không phù hợp với lứa tuổi. Vì vậy, thách thức đặt ra đối với phụ huynh không chỉ là bảo vệ con trước những rủi ro trên mạng mà còn giúp con biết sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm và phát huy những giá trị tích cực của môi trường số.

Theo Thạc sĩ tâm lý Võ Minh Thành, để bảo vệ con trên môi trường số, cha mẹ cần chủ động bước vào thế giới số của con để hiểu, lắng nghe và định hướng. Thay vì cấm trẻ tiếp cận hoàn toàn với môi trường số, phụ huynh có thể áp dụng nguyên tắc “tự do trong khuôn khổ”.

Cha mẹ và con có thể thống nhất về thời gian sử dụng thiết bị, lựa chọn nội dung phù hợp với độ tuổi, hướng dẫn trẻ sử dụng những nền tảng an toàn và xác định rõ mục đích sử dụng công nghệ. Phụ huynh cũng có thể chủ động tìm hiểu những xu hướng, trò chơi, nền tảng và nội dung mà trẻ quan tâm. Khi hiểu được thế giới số của con, cha mẹ sẽ dễ dàng định hướng mà không tạo cảm giác áp đặt hay kiểm soát quá mức.

Dành cho con những khoảng thời gian chất lượng - có thể là bữa cơm gia đình, buổi tối sau giờ làm hoặc trước khi các con đi ngủ - để trò chuyện, chia sẻ và tìm hiểu những điều con đang quan tâm cũng là điều đáng lưu ý. Trong khoảng thời gian ở cạnh con, cha mẹ cần dành sự tập trung thực sự, hạn chế bị phân tâm bởi thiết bị công nghệ hay công việc.

Qua những cuộc trò chuyện thường xuyên, cha mẹ có thể nắm bắt con đang sử dụng nền tảng nào, quan tâm đến nội dung gì, gặp khó khăn ra sao, từ đó có cách đồng hành phù hợp. Đồng hành cùng con trong thời đại số không chỉ dừng lại ở việc đặt ra giới hạn, mà quan trọng hơn là giúp trẻ hình thành kỹ năng tự bảo vệ, sử dụng công nghệ có trách nhiệm và khai thác những giá trị tích cực mà công nghệ mang lại.

Sự hiện diện, lắng nghe và định hướng của cha mẹ sẽ là điểm tựa để trẻ tự tin khám phá thế giới số trong những giới hạn an toàn.

Từ những chia sẻ của thạc sĩ tâm lý tại buổi tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng chăm sóc và giáo dục con trong thời đại số do Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố tổ chức mới đây, nhiều hội viên, phụ nữ có thêm nhận thức và kỹ năng để đồng hành cùng con. Chị Phan Thị Diễm (ở ấp 4, xã Sông Ray) có 2 người con, năm nay 16 tuổi và hơn 3 tuổi. Chị cho biết, trước đây chị nuôi dạy con theo kinh nghiệm, theo những gì học được trên mạng. Qua chia sẻ của báo cáo viên, chị nhận thấy có nhiều điều cần điều chỉnh để có thể bước vào thế giới của con, đồng hành, định hướng và trở thành điểm tựa an toàn của con mọi lúc, mọi nơi.