Luật Phát triển đô thị: Thêm cơ chế, chính sách phát triển giáo dục và nhân lực chất lượng cao

Luật Phát triển đô thị về phát triển giáo dục, đào tạo quy định các cơ chế, chính sách và thẩm quyền của thành phố trong quản lý, phát triển giáo dục. Nội dung tập trung vào cơ chế tài chính, huy động nguồn lực xã hội hóa, chính sách học bổng, ưu đãi người tài, hỗ trợ người học và đội ngũ giáo dục; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời quy định thẩm quyền của UBND thành phố về liên kết giáo dục, chất lượng và chương trình giáo dục.

Mở không gian mới cho giáo dục thành phố

Theo quy định tại Điều 27 về phát triển giáo dục, đào tạo, thành phố được xây dựng và áp dụng nhiều cơ chế, chính sách nhằm phát triển các loại hình cơ sở giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục, hỗ trợ người học, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cụ thể, HĐND thành phố có thẩm quyền quy định cơ chế quản lý, cơ chế tài chính, sử dụng tài sản công và huy động nguồn lực xã hội hóa đối với các cơ sở giáo dục nhiều cấp học, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường học tiên tiến, hiện đại.

Quy định này tạo cơ sở để thành phố chủ động xây dựng những cơ chế phù hợp đối với các loại hình cơ sở giáo dục, gắn với yêu cầu phát triển giáo dục trên địa bàn.

Cùng với đó, HĐND thành phố quy định chính sách học bổng, cơ chế ưu đãi đặc biệt đối với người có năng khiếu, tài năng, thành tích đặc biệt xuất sắc. Thành phố cũng có thể xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ người học, nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, người quản lý cơ sở giáo dục học tập, nghiên cứu, thỉnh giảng trong nước và nước ngoài ở các lĩnh vực, ngành trọng điểm theo quy định của UBND thành phố.

Đáng chú ý, quy định còn giao HĐND thành phố quyết định các cơ chế, chính sách hỗ trợ giáo dục, phát triển giáo dục toàn diện trong các cơ sở giáo dục trên địa bàn.

Đây là nhóm chính sách bao quát từ hỗ trợ người học, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý đến hỗ trợ phát triển giáo dục tại các cơ sở giáo dục, qua đó tạo cơ sở pháp lý để thành phố quy định cụ thể trong phạm vi thẩm quyền được giao.

Một nội dung khác là cơ chế phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo đó, HĐND thành phố quy định cơ chế, chính sách giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp dịch vụ đào tạo, bồi dưỡng từ các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, viện nghiên cứu, tổ chức trong nước và nước ngoài có chức năng đào tạo, bồi dưỡng để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bên cạnh đó, thành phố có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trên địa bàn tham gia hoạt động giáo dục.

Có thể nói, các chính sách được quy định tại Điều 27 bao quát nhiều chủ thể tham gia vào hoạt động giáo dục, từ cơ sở giáo dục, người học, nhà giáo, cán bộ quản lý đến doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân.

Phân định rõ thẩm quyền trong quản lý và tổ chức giáo dục

Bên cạnh thẩm quyền của HĐND thành phố, Điều 27 quy định cụ thể một số thẩm quyền của UBND thành phố trong lĩnh vực giáo dục. Theo đó, UBND thành phố quy định việc liên kết giáo dục giữa cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông công lập, ngoài công lập với cơ sở giáo dục nước ngoài.

UBND thành phố cũng quy định tiêu chí, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục và dịch vụ giáo dục đối với các cơ sở giáo dục thuộc nhóm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 27 và các cơ sở giáo dục trọng điểm của thành phố.

Đối với chương trình giáo dục, UBND thành phố có thẩm quyền bổ sung vào chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông. Tuy nhiên, việc bổ sung phải bảo đảm mục tiêu giáo dục, các phẩm chất và năng lực cần đạt của học sinh, cũng như các nội dung bắt buộc trong chương trình giáo dục mầm non, chương trình giáo dục phổ thông quốc gia.

Quy định này đồng thời đặt ra yêu cầu rõ ràng đối với việc bổ sung chương trình giáo dục của thành phố: nội dung bổ sung phải bảo đảm các yêu cầu của chương trình quốc gia, trong đó có mục tiêu giáo dục, phẩm chất, năng lực cần đạt và những nội dung bắt buộc.

Cùng với việc được bổ sung chương trình, UBND thành phố còn có thẩm quyền ban hành chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông cho các cơ sở giáo dục thuộc nhóm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 27. Các chương trình này phải phù hợp với mục tiêu phát triển giáo dục của thành phố và các yêu cầu của chương trình giáo dục quốc gia.

Việc quy định riêng thẩm quyền của UBND thành phố đối với các nội dung này tạo sự phân định cụ thể trong tổ chức thực hiện chính sách giáo dục, đồng thời xác định rõ yêu cầu mà các chương trình giáo dục của thành phố phải đáp ứng.

Điều 27 cũng quy định thẩm quyền của Chủ tịch UBND thành phố trên cơ sở quy định của UBND thành phố.

Theo đó, Chủ tịch UBND thành phố quyết định việc thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động đối với trường đại học, trường cao đẳng công lập do thành phố quản lý; cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động đối với trường đại học, trường cao đẳng tư thục trên địa bàn thành phố.

Điểm đáng chú ý của Luật Phát triển đô thị là cùng với việc trao thẩm quyền cho thành phố quy định và tổ chức thực hiện một số nội dung, điều luật cũng đặt ra những yêu cầu cụ thể nhằm bảo đảm chất lượng và tính thống nhất của hoạt động giáo dục. Đặc biệt, đối với việc bổ sung và ban hành chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, các chương trình của thành phố phải phù hợp với mục tiêu phát triển giáo dục của thành phố và các yêu cầu của chương trình giáo dục quốc gia; việc bổ sung chương trình phải bảo đảm mục tiêu giáo dục, phẩm chất, năng lực cần đạt của học sinh và các nội dung bắt buộc.

Đối với trường đại học, trường cao đẳng có vốn đầu tư nước ngoài hoặc cơ sở có hoạt động liên kết đào tạo với cơ sở giáo dục nước ngoài trên địa bàn thành phố, Chủ tịch UBND thành phố có thẩm quyền cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động sau khi có ý kiến của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Điều 27 không chỉ tập trung vào chính sách hỗ trợ và phát triển giáo dục mà còn quy định cụ thể thẩm quyền của từng cấp trong việc quản lý, tổ chức và phát triển các cơ sở giáo dục. Từ cơ chế quản lý, tài chính, sử dụng tài sản công và huy động nguồn lực xã hội hóa; chính sách học bổng, ưu đãi đối với người có năng khiếu, tài năng và thành tích đặc biệt xuất sắc; chính sách hỗ trợ người học, nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; đến cơ chế đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao, các nội dung được quy định tại Điều 27 tạo nên một khung chính sách tương đối đầy đủ cho lĩnh vực giáo dục, đào tạo của thành phố.

Với cách quy định này, Điều 27 xác lập các nhóm thẩm quyền và chính sách cụ thể cho thành phố trong phát triển giáo dục, đào tạo, đồng thời xác định rõ phạm vi, điều kiện đối với từng nội dung. Đây là cơ sở để HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn được giao, góp phần triển khai các chính sách giáo dục phù hợp với yêu cầu phát triển của thành phố.